Szaty procesyjne — kapa, welon i ornat na wystawienie

Krótko: na procesję i wystawienie Najświętszego Sakramentu nie zakłada się ornatu — używa się kapy, a do przenoszenia monstrancji dokłada się welon na ramiona. Kapa to szata uroczystości pozamszalnych, welon chroni dłonie celebransa i jest znakiem czci wobec Eucharystii. Poniżej wyjaśniamy, jak zestawić komplet szat procesyjnych dla parafii i kiedy każda z nich wchodzi do użycia.

Czym różni się kapa od ornatu?

Ornat jest szatą Mszy świętej — zakłada go kapłan sprawujący Ofiarę. Kapa (pluviale) to obszerny, półokrągły płaszcz zapinany klamrą pod szyją, używany poza Mszą: w procesjach, przy wystawieniu i błogosławieństwie Najświętszym Sakramentem, w nieszporach i Liturgii Godzin. Pod obiema szatami kapłan nosi albę i stułę. Szczegółowe porównanie opisuje poradnik kapa liturgiczna — kiedy się ją zakłada i co symbolizuje.

Welon na ramiona — kiedy wchodzi do użycia

Welon naramienny (velum humerale) zakłada się zawsze wtedy, gdy kapłan lub diakon bierze do rąk monstrancję albo cyborium z Najświętszym Sakramentem. Okryte welonem dłonie nie dotykają naczynia bezpośrednio — to znak, że błogosławi sam Chrystus. Welonu używa się więc podczas błogosławieństwa eucharystycznego, procesji w Boże Ciało oraz przenoszenia Najświętszego Sakramentu. Więcej o jego symbolice przeczytasz we wpisie welon na ramiona — zastosowanie w liturgii i symbolika; gotowe modele — haftowane, w kolorach liturgicznych i maryjne — zebraliśmy w kategorii welony liturgiczne.

Jaki komplet szat przygotować na procesję?

Praktyczny komplet procesyjny dla parafii to cztery elementy, które dobiera się do koloru dnia:

• Kapa dla celebransa — w kolorze uroczystości; przy Bożym Ciele najczęściej biała lub złota, w Adwent i Wielki Post fioletowa, przy obrzędach za zmarłych czarna. Modele i kolorystykę opisujemy w kategorii kapy liturgiczne dla księdza.
• Welon na ramiona — z welonem kielichowym jako uzupełnieniem; oba powinny być w jednym kolorze z kapą.
• Stuła dla kapłana lub diakona zakładana pod kapę; w wersji z wizerunkiem świętego patrona parafii — zobacz stuły z wizerunkiem.
• Alby i cingula dla asysty oraz ministrantów niosących baldachim — zobacz alby kapłańskie i cingulum.

Kiedy zakłada się ornat, a kiedy kapę w Boże Ciało?

W uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa Msza kończy się procesją. Kapłan sprawuje Mszę w ornacie, a do procesji i błogosławieństwa eucharystycznego zakłada kapę oraz welon na ramiona. W praktyce oznacza to, że parafia powinna mieć w jednym kolorze zarówno ornat, jak i kapę z welonem. Ornaty procesyjne w klasycznym i zwężanym kroju znajdziesz w kategoriach ornaty rzymskie oraz ornaty semi gotyckie, a pełen przegląd haftowanych wzorów — w kategorii ornaty haftowane.

Jaki kolor szat procesyjnych wybrać?

Kolor dobiera się do okresu liturgicznego, a nie do rodzaju nabożeństwa. Biały i złoty na uroczystości Pańskie i maryjne, czerwony na Niedzielę Męki Pańskiej i Zesłanie Ducha Świętego, fioletowy w Adwencie i Wielkim Poście, zielony w okresie zwykłym, czarny w obrzędach za zmarłych. Kolejność kolorów w roku liturgicznym opisuje poradnik rok liturgiczny — jakie szaty na każdy okres, a znaczenie barw — kolory liturgiczne.

Zobacz też: kategorie: kapy liturgiczne, welony liturgiczne, stuły z wizerunkiem, cingulum, stuły kapłańskie · powiązane wpisy: kapa liturgiczna, welon na ramiona, szaty liturgiczne od A do Z.

Skąd wzięła się kapa i welon

Kapa wywodzi się z płaszcza używanego poza liturgią, a jej dzieje opisaliśmy w poradniku o kapie liturgicznej. Motywy maryjne na szatach procesyjnych przybliża ornat maryjny, a symbolikę barw — kolory liturgiczne. Technikę wykonania haftu omawia techniki haftu liturgicznego.