Strój biskupa — mitra, biret, pektorał i peleryna

Krótko: strój biskupa składa się z tych samych szat co strój prezbitera — alby, stuły i ornatu — oraz z oznak godności biskupiej: mitry, pektorału, pierścienia i pastorale. Biskup wyróżnia się też fioletową piuską i fioletowym biretem, a poza liturgią nosi pelerynę. Poniżej wyjaśniamy, co wchodzi w skład stroju biskupa, kiedy zakłada się każdą z oznak i jak dobrać mitrę lub biret szyte na zamówienie.

Z czego składa się strój biskupa?

Biskup podczas Mszy świętej zakłada albę, stułę i ornat — dokładnie tak samo jak prezbiter. Różnica polega na oznakach urzędu pasterskiego, które dokłada do stroju: mitrze na głowę, pektorale na piersi, pierścieniu na palcu oraz pastorale trzymanym w dłoni. Do tego dochodzą rękawiczki i sandały w liturgii pontyfikalnej, a poza świątynią — fioletowa sutanna, pas i peleryna.

Mitra — trzy rodzaje i kiedy której się używa

Mitra to nakrycie głowy biskupa, nadawane podczas święceń biskupich. Wyróżnia się trzy rodzaje, a dobór zależy od uroczystości:

• Mitra simplex — z białego jedwabiu lub adamaszku, bez zdobień; zakładana w dni powszednie, na Msze za zmarłych oraz wtedy, gdy biskup koncelebruje.
• Mitra auriphrygiata — ze złotymi lub srebrnymi pasami; najbardziej uniwersalna, stosowana w uroczystości zwykłe.
• Mitra pretiosa — bogato haftowana, z perłami i kamieniami; zarezerwowana na największe święta, gdy biskup przewodniczy uroczyście.

Biskup zakłada mitrę przy wejściu, na głoszenie Ewangelii, kazanie i błogosławieństwo, a zdejmuje ją podczas modlitwy eucharystycznej oraz na adorację Najświętszego Sakramentu. Mitry szyte na zamówienie — z doborem haftu, koloru i wysokości — znajdziesz w kategorii mitry dla biskupa i księdza; ich symbolikę i podział rodzajów opisuje poradnik Mitra — symbolika, rodzaje i kto ją nosi.

Biret i piuska — nakrycia głowy biskupa

Biret biskupa jest fioletowy, z pomponem; kardynał nosi czerwony, a papież białego biretu nie używa — zastępuje go piuską. Piuska (zucchetto) to mała, okrągła czapeczka: fioletowa u biskupa, szkarłatna u kardynała i biała u papieża. Biskup zakłada piuskę również pod mitrę, a w czasie modlitwy eucharystycznej zdejmuje mitrę i pozostaje w piusce.

Różnicę między tymi nakryciami oraz zasady ich użycia wyjaśniają poradniki biret czy piuska oraz jak się nazywa czapka księdza, biskupa i papieża. Gotowe nakrycia głowy — birety kapłańskie i biskupie — zebraliśmy w kategorii birety kapłańskie i biskupie.

Pektorał i koloratka — oznaki urzędu

Pektorał to krzyż biskupi noszony na piersi, na łańcuchu lub sznurze; w czasie liturgii nosi się go pod szatami, a poza nią — na sutannie. Koloratka natomiast to biały, sztywny kołnierzyk przypinany do koszuli duchownej — element stroju codziennego kapłana i biskupa. Oba elementy, wraz z pektorałami w kilku wykończeniach, znajdziesz w kategorii koloratki i pektorały.

Peleryna i koszula — strój biskupa poza liturgią

Poza świątynią biskup nosi sutannę z fioletowym pasem oraz pelerynę — okrycie wierzchnie chroniące przed chłodem, przydatne w podróży i podczas procesji. Peleryny szyjemy z krepy na lżejsze pory roku oraz z flauszu, także z dodatkowym ociepleniem; wzory i rozmiary opisujemy w kategorii peleryny kapłańskie. Pod spód zakłada się koszulę kapłańską z koloratką — zapięcie i krój dobiera się do preferencji noszącego.

Jak dobrać mitrę, biret i pektorał na zamówienie?

Szaty i oznaki biskupie wykonujemy na wymiar: przy mitrze potrzebny jest obwód i wysokość nakrycia, przy birecie — rozmiar kołnierzyka lub obwód głowy, przy pelerynie — wzrost i numer kołnierzyka. Haft dobieramy do wezwania diecezji, herbu biskupiego lub patrona katedry. Pozostałe szaty dla celebransa — ornat, stułę i kapę — znajdziesz w kategoriach ornaty haftowane, stuły kapłańskie oraz kapy liturgiczne dla księdza, a nietypowe elementy stroju (pasy, humerały, piuski) w kategorii inne szaty.

Zobacz też: kategorie: mitry, birety, koloratki i pektorały, peleryny kapłańskie, ornaty rzymskie · powiązane wpisy: mitra — symbolika i rodzaje, biret czy piuska, szaty liturgiczne od A do Z.