Szaty liturgiczne na pogrzeb: ornat czarny, kapa pogrzebowa

Szaty liturgiczne na pogrzeb to najczęściej ornat w kolorze czarnym — a poza Mszą św., na nabożeństwo i procesję za zmarłych, czarna kapa pogrzebowa; dopuszczalny jest też fiolet, a w wyjątkowych przypadkach biel. Zwyczaje ustala diecezja i parafia, ale czerń pozostaje tradycyjnym kolorem liturgii żałobnej. W tym poradniku pokazuję, jakie szaty potrzebne są na Mszy za zmarłych, czym różni się kapa od ornatu i co powinno znaleźć się w zakrystii przygotowanej na egzekwie — na przykładach czarnych ornatów i kap szytych w pracowni DewoArt.

Jaki kolor szat na Mszy za zmarłych — czerń, fiolet czy biel?

We Mszy za zmarłych można użyć szat koloru czarnego albo fioletowego — wybór zależy od lokalnych zwyczajów (OWMR, pkt 346). Czerń jest tradycyjnym kolorem liturgii żałobnej i wyraża żałobę oraz wiarę w zmartwychwstanie; fiolet, kolor pokuty i oczekiwania, bywa stosowany w mszach żałobnych w wielu diecezjach. Biel jest zarezerwowana dla Mszy pogrzebowych dzieci oraz — zgodnie z wolą zmarłego — dorosłych, bo głosi zmartwychwstanie. Złote i srebrne szaty nigdy nie zastępują czerni i fioletu. Pamiętaj też o rozróżnieniu: Wszystkich Świętych (1 XI) to święto w barwach białych, a czerni używa się na nabożeństwa Zaduszek (2 XI) i Msze za zmarłych.

Pełne zestawienie barw roku liturgicznego opisujemy we wpisie kolory liturgiczne — jaki kolor ornatu; fioletowe modele znajdziesz w ornatach fioletowych, czarne — poniżej.

Ornat czarny na pogrzeb — co wybrać?

Ornat czarny to szata właściwa Mszy za zmarłych: szyje się go w krojach rzymskim i gotyckim, z żakardu, aksamitu lub brokatu, z haftem srebrną lub złotą nicią. Motywy haftów to krzyż, symbole pasyjne, IHS czy napis Alfa i Omega — hafty na czerni robią się najjaśniejsze w srebrze, stąd klasyczny zestaw: ornat czarny + stuła czarna ze srebrnym haftem. Oba rzymskie modele z naszej pracowni sprzedajemy w komplecie: stuła, manipularz, bursa i szatka na kielich — zakrystia dostaje wszystko w jednym zamówieniu.

W ofercie pracowni czarne ornaty rzymskie szyjemy z aksamitnymi pasami i haftem — np. model z IHS albo z Alfa i Omega. Zobacz kategorię ornaty w kolorze czarnym, konkretne modele: ornat rzymski czarny haftowany IHS, aksamit i ornat rzymski haftowany czarny Alfa i Omega.

Czarne ornaty rzymskie z haftem: Alfa i Omega oraz IHS z aksamitnymi pasami — szyte w pracowni DewoArt.

Kapa pogrzebowa — kiedy ksiądz ją zakłada

Kapa pogrzebowa to czarna kapa (pluwiał) — uroczysta szata otwarta z przodu, zapinana klamrą, którą ksiądz zakłada poza Mszą św.: na nabożeństwo pogrzebowe, procesję za zmarłych i część liturgii przy grobie. Kapa nie jest szatą do sprawowania Eucharystii — służy nabożeństwom poza Mszą i procesjom, w klasycznych rubrykach także egzekwiom. Czarna kapa z czarną stułą wewnętrzną tworzy spójny strój żałobny dla celebransa.

Kapy szyjemy w krojach gotyckim i rzymskim, z kapturem lub bez, z aksamitnymi kolumnami i haftem IHS. Nasze modele: kapa czarna haftowana IHS — aksamitne pasy (zapinana na łańcuszek, stuła wewnętrzna z krzyżykami) oraz kapa haftowana IHS czarna — rozeta (długość 155 cm, stuła wewnętrzna w zestawie). Pełny wybór: kapy liturgiczne dla księdza; więcej o samej szacie piszemy we wpisie kapa liturgiczna — kiedy się ją zakłada.

Kapy czarne z haftem IHS: gotycka z kapturem i rozeta — szyte w pracowni DewoArt.

Czerń czy fiolet — jak się zdecydować na parafii?

Najbezpieczniej sprawdzić zwyczaj swojej diecezji i opiekuna liturgii; gdy oba kolory są dopuszczalne, parafie zwykle trzymają się jednego kompletu. Czerń wybieraj, jeśli parafia celebruje liturgię żałobną w tradycyjnej formie i chcesz czytelnego znaku żałoby; fiolet, jeśli diecezja posługuje nim na Mszy za zmarłych albo jeśli komplet czarnych szat nie jest jeszcze kompletny. W praktyce zakrystianie mają komplet czarny (ornat + stuła + kapa) oraz fioletowy z Wielkiego Postu — ten sam fiolet obsługuje Adwent, Post i msze żałobne. Kolory trzeba planować razem: czerń i fiolet to jedyne barwy, których nie zastąpią szaty złote ani srebrne.

Komplet szat pogrzebowych — co przygotować w zakrystii?

Na Mszy pogrzebowej celebrans potrzebuje ornatu czarnego ze stułą, a do części poza Mszą — czarnej kapy ze stułą wewnętrzną; przy uroczystościach z asystą dochodzą dalmatyki i szaty diakonów. W mszach w nadzwyczajnej formie dochodzi do tego czarny manipularz. Czarne szaty szyjemy z tkanin żakardowych i aksamitu — przewiewnych, odpornych na zabrudzenia i zagniecenia, do standardowego prania i prasowania; część modeli jest od ręki, pozostałe wykonujemy na zamówienie. Typowe ornaty rzymskie mają ok. 127 cm długości i 158 cm szerokości, kapa rozeta 155 cm długości; rozmiar dostosowujemy do wymagań. Rozmiar ornatu i kapy dobierz do wzrostu celebransa (pomocny jest poradnik rozmiary szat liturgicznych).

Na Msze za zmarłych i egzekwie polecamy kategorię ornaty w kolorze czarnym oraz kapy liturgiczne dla księdza — szyjemy też czarne kompletne zestawy (ornat, kapa, stuły) dla parafii na zamówienie. Dbanie o czarne szaty opisujemy we wpisie jak dbać o szaty liturgiczne.