Stuła kapłańska — symbolika, znaczenie i kolory

Krótko: stuła to długa szarfa noszona przez kapłana na szyi, symbolizująca jarzmo Chrystusa oraz władzę święceń. Zakłada się ją podczas Mszy, spowiedzi i innych sakramentów, a jej kolor zmienia się zgodnie z rokiem liturgicznym. W naszej pracowni szyjemy stuły haftowane jedno- i dwustronnie.

\n

Co symbolizuje stuła?

\n

Stuła nawiązuje do jarzma Chrystusa, które dźwiga kapłan, oraz do szat kapłana Starego Przymierza. Jest znakiem urzędu i władzy święceń, dlatego zakładana jest wyłącznie przez osoby posiadające święcenia. Haft na stule często przedstawia krzyż, wizerunek patrona lub symbole eucharystyczne.

\n

W symbolice stuły wyróżnia się kilka warstw znaczeniowych. Przede wszystkim stuła jest znakiem wyświęcenia i misji służenia Ludowi Bożemu — przypomina, że kapłan działa in persona Christi, a nie we własnym imieniu. Kolorowy pas materiału, z którego się wywodzi, stanowił niegdyś znak godności osoby, która go nosiła; z czasem pas został przekształcony w znak służby liturgicznej. Właśnie dlatego stuła należy do szat, które najwyraźniej mówią o tożsamości kapłańskiej: łączy wymiar władzy (sprawowanie sakramentów) z wymiarem pokory (jarzmo Chrystusa).

\n

Skąd się wzięła stuła? Historia i pochodzenie

\n

Stuła kapłańska — nazywana po łacinie stola, a w pierwszych wiekach chrześcijaństwa również orarium — wywodzi się z rzymskiej mody urzędniczej. W cesarstwie rzymskim stola była długim, ozdobnym pasem noszonym przez osoby o określonym statusie społecznym. Wczesne wspólnoty chrześcijańskie przejęły ten element ubioru i nadały mu nowe, sakralne znaczenie: pas przestał oznaczać pozycję świecką, a zaczął symbolizować posługę w Kościele.

\n

W pierwszym tysiącleciu Kościoła orarium przyjmowało różne formy: było wówczas przekładane przez ramię i używane przez diakonów jeszcze przed ustaleniem jednolitych zasad jego noszenia. Dopiero w średniowieczu — wraz z rozwojem liturgii i stroju duchownych — stuła nabrała współczesnego kształtu: dwóch pasów materiału opadających z szyi. Wtedy ustalono też zasady, że prezbiter i biskup noszą stułę na obu ramionach i przekładają jej końce pod ornat, natomiast diakon zakłada ją ukośnie, na jedno ramię.

\n

Przez wieki stuła była jedną z najważniejszych szat pontyfikalnych. Haftowano na niej krzyże, monogramy Chrystusa (IHS), a przy końcach — symbole liturgiczne. Ta tradycja rzemiosła artystycznego jest dziś kontynuowana między innymi w naszej pracowni: zobacz, jak wygląda historia i techniki haftu liturgicznego — od złotej nici do współczesnej pracowni oraz techniki haftu liturgicznego.

\n

Kto nosi stułę?

\n

Stułę nosi kapłan podczas sprawowania Mszy i sakramentów, a także diakon — wówczas zakłada ją na lewe ramię i przewiązuje na prawym boku. Stuły diakońskie różnią się od kapłańskich sposobem noszenia: stuły diakońskie.

\n

Stuła należy do szat wspólnych dla prezbiterów i biskupów — obaj noszą ją na obu ramionach, w tych samych barwach co ornat i inne szaty liturgiczne danego okresu. Diakon z kolei zakłada stułę w sposób ukośny, na lewe ramię, przewiązując ją z boku tak, aby nie przeszkadzała w posłudze. Biskup, jako główny celebrans, zakłada stułę pod ornat konsekracyjny, podobnie jak prezbiter. Noszenie stuły przez księdza i diakona nie wynika więc wyłącznie z tradycji — porządek stroju liturgicznego przypomina o stopniu święceń i przydzielonej funkcji. Szczegółowe różnice zestawiamy w artykule stuła czy dalmatyka — różnice dla diakona i prezbitera.

\n

Jakie kolory stuły wybrać?

\n

Kolor stuły, podobnie jak ornatu, wynika z okresu liturgicznego. Warto wyposażyć szatnię w stuły w podstawowych kolorach: białym, zielonym, fioletowym i czerwonym. Przykładowe realizacje: stuła czerwona na bierzmowanie, stuła fioletowa w wzorze rzymskim.

\n

Barwy szat liturgicznych nie są dowolne — wynikają z roku liturgicznego i okresu, w którym sprawowana jest liturgia:

\n

\n
• Biały — symbol radości i światła; używany na święta pańskie, uroczystości maryjne oraz wspomnienia świętych czyniących cuda, a także przy udzielaniu sakramentów poza Wielkim Postem.
\n
• Czerwony — symbolizuje krew męczenników oraz ogień Ducha Świętego; stosowany w Wielki Piątek, w święta apostołów, męczenników i w Zesłanie Ducha Świętego.
\n
• Zielony — przeznaczony na okres zwykły; mówi o nadziei i codziennej drodze wiary.
\n
• Fioletowy — oznacza pokutę, żałobę i przygotowanie; noszony w Adwencie, Wielkim Poście oraz przy sprawowaniu sakramentu pojednania.
\n
• Różowy — radosny akcent Adwentu i Wielkiego Postu (niedziele Gaudete i Laetare).
\n
• Czarny — historycznie żałobny; dziś stosowany okazjonalnie, przede wszystkim za zmarłych.
\n

\n

Jak wygląda stuła i jak się ją układa?

\n

Stuła spoczywa na szyi i opada po obu stronach tułowia, tworząc dwa równoległe pasy. Kształt przypomina o „jarzmie” służby Bożej, które kapłan bierze na siebie. Prezbiter i biskup przekładają oba końce stuły pod ornat, tak aby nie przeszkadzały przy sprawowaniu czynności liturgicznych; diakon zakłada ją przekątną, na jedno ramię. Stuła jest zawsze w tych samych barwach co ornat i pozostałe szaty, dzięki czemu cały strój liturgiczny tworzy spójną całość.

\n

Stuła jednostronna czy dwustronna?

\n

Stuła jednostronna ma haft tylko z jednej strony, dwustronna — z obu, co pozwala nosić ją na różne okazje bez odwracania. W pracowni wykonujemy oba warianty, także z wizerunkami: stuła z wizerunkiem św. Józefa. Zobacz pełną ofertę: stuły kapłańskie i stuły z wizerunkiem — w tym stuły z wizerunkami świętych i błogosławionych.

\n

Stuła a pozostałe szaty liturgiczne

\n

Stuła rzadko występuje samodzielnie — jest częścią większego zestawu szat liturgicznych, do których należą ornat, dalmatyka, alba, komża, kapa i cingulum. Kapłan zakłada stułę pod ornat, diakon pod dalmatykę. Kolor stuły powinien być zgodny z barwą ornatu i innych szat. Kompletowanie szat dla parafii warto więc planować całościowo — zobacz: komplet szat liturgicznych dla parafii oraz przegląd szaty liturgiczne od A do Z.

\n

Powiązane produkty i wpisy

\n

Zobacz też: powiązane wpisy: stuła czy dalmatyka, dodatki liturgiczne.

\n